Ẩm thực Nhật Bản nổi tiếng khắp thế giới với hương vị tươi ngon và thanh nhẹ, sự tinh tế và cầu kỳ trong cách chế biến lẫn bài trí món ăn. Các món ăn không chỉ có ý nghĩa dinh dưỡng mà còn chứa đựng nhiều nét văn hóa đặc trưng truyền thống của người Nhật.
Hãy cùng MDG Tour tìm hiểu về những món ăn đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản.
Đặc trưng nguyên liệu
Ẩm thực Nhật Bản không quá nhiều gia vị mà chú trọng làm nổi bật hương vị tươi ngon, tinh khiết tự nhiên của món ăn. Hương vị món ăn Nhật thường thanh tao, nhẹ nhàng và phù hợp với thiên nhiên từng mùa.
Nguyên liệu đặc trưng tạo ra những món ăn đậm chất Nhật: Cá bào Nhật, rong tảo biển, đậu tương, rượu mirin và sake, gạo shari, giấm komezu, ponzu, wasabi, đường đen Nhật, konnyaku.
Ý nghĩa của một số món truyền thống
Nhiều món ăn Nhật tượng trưng cho các lời chúc tốt lành gửi đến mọi người, trong các dịp lễ truyền thống của người Nhật sẽ có các món đặc trưng: rượu sake để trừ tà khí và kéo dài tuổi thọ, món đậu phụ chúc mạnh khỏe, món trứng cá tuyết nướng chúc gia đình đông vui, món sushi cá tráp chúc sung túc thịnh vượng, món tempura chúc trường thọ. Tôm biểu trưng cho sự trường thọ, lưng tôm càng cong càng trường thọ.
Sushi và Sashimi
Do vị trí địa lý bốn bề bao quanh đều là biển, hải sản và rong biển chiếm phần lớn trong khẩu phần ăn của người Nhật. Lương thực chính của người Nhật là gạo; người Nhật cuộn cơm trong những tấm rong biển xanh đen, tạo thành món sushi, được xem là quốc thực của Nhật Bản.
Sashimi - món ăn truyền thống Nhật Bản, có thành phần chính là các loại hải sản tươi sống. Sashimi lưu giữ trọn vẹn sự tươi ngon của hương vị thiên nhiên, những lát cá, hải sản có chiều rộng khoảng 2,5 cm, chiều dài 4 cm và dày chừng 0.5 cm ăn cùng mù tạt, gừng, củ cải trắng, tảo biển cuộn tròn trong lá tía tô chấm trong nước tương Nhật.
Mùa xuân (mùa hoa anh đào nở): người Nhật thường ăn năm món sushi hải sản Hama-guri (làm từ trai biển vỏ cứng), sayori (làm từ cá biển), tori-gai (làm từ sò trứng Nhật Bản), miru-gai (làm từ tôm, cua, trai, sò, vẹm) và kisu (làm từ cá biển đen Nhật Bản).
Mùa hè (múa rừng lá phong xanh tươi): người Nhật thường làm bốn món sushi hải sản awabi (làm từ bào ngư), uzuki (làm từ cá vược biển), anago (làm từ cá chình biển Nhật Bản) và aji (làm từ cá ngừ Nhật Bản).
Mùa thu (mùa rừng lá phong đỏ): người Nhật thường ăn ba món sushi là Kampachi (loài cá thường thay đổi khi chúng lớn lên, từ hiramasa - khi chúng còn nhỏ vào mùa hè đến kampachi - mùa thu và sau cùng là buri - mùa đông), Kohada (làm từ cá trích, cá mòi có chấm) và saba (làm từ cá thu).
Mùa đông (Tuyết rơi): người Nhật ăn các món sushi hải sản ika (làm từ mực), aka-gai (làm từ trai biển lớn), hirame (làm từ cá bơn) và tako (làm từ bạch tuộc).
Ngoài ra, còn có các món sushi ăn quanh năm như: uni (làm từ nhím biển), maguro (làm từ cá ngừ), kuruma ebi (làm từ tôm), tamago (làm từ trứng) và kampyo-maki (bí cuộn tròn).
Tempura
Tempura là món chiên phổ biến của đất nước mặt trời mọc. Tuy ra đời sau Sushi nhưng Tempura lại mang đến hương vị mới lạ nên được người Nhật đặc biệt yêu thích. Thành phần chính trong nguyên liệu làm tempura là các loại hải sản tôm, mực, cá, một số loại rau củ như bí ngô, cà tím, khoai lang, lá tía tô, ớt ngọt, đậu bắp tẩm bột chiên ngập trong dầu. Nước chấm cho tempura thường là nước tương, hoặc hỗn hợp gia vị có pha wasabi, một số nơi thì mài củ cải tươi trộn vào xì dầu để chấm.
Sukiyaki
Lẩu Sukiyaki là một món thường ăn vào mùa đông hay bữa tiệc cuối năm ở Nhật do tượng trưng cho sự quây quần ấm cúng của cả gia đình. Với thành phần chính là thịt bò, cùng đậu phụ, negi (một loại hành lá), các loại rau lá như bắp cải và tần ô, các loại nấm thiên nhiên. Ăn kèm miến, mì shirataki, đôi khi udon lúa mì hoặc mochi (bánh gạo) cũng được dùng, thường là ở cuối giai đoạn để hấp thụ nước dùng. Điều khiến mọi người dân Nhật yêu thích món lẩu Sukiyaki bởi những lát thịt bò ngọt mềm với những vân mỡ thơm lừng và hương thơm thoang thoảng đặc trưng của lẩu tạo nên món ăn gây nhớ lâu dài.
Shabu-shabu
Shabu-shabu được giới thiệu ở Nhật Bản vào thế kỷ 20 với việc khai trương nhà hàng "Suehiro" ở Osaka, nơi tên món ăn này được phát minh. Cùng với sukiyaki, shabu-shabu là một món ăn phổ biến ở nhiều vùng của Nhật Bản. Đây cũng là một món lẩu với nguyên liệu chính để làm nên là thịt bò thái mỏng. Khi thưởng thức món lẩu Shabu-shabu, người ăn sẽ nhúng miếng thịt bò vào nồi nước lẩu và ăn khi còn hơi tái để đảm bảo đúng vị ngon của thịt. Lẩu shabu-shabu có nước ngọt thanh, trong và được nấu với rong biển, nấm Shiitake, bắp cải, và một số nguyên liệu tốt cho sức khỏe.
Những loài mì nổi tiếng thế giới
Mì Soba
Tại Nhật Bản, mì soba có thể được tìm thấy tại nhiều nơi, từ cửa hàng thức ăn nhanh đến những nhà hàng đặc sản sang trọng. Món mì này có thể chế biến để ăn nóng hoặc lạnh theo mùa. Khi thưởng thức mì Soba lạnh, người ta chấm với nước tương và ăn kèm với củ mài, rong biển, hành lá và mù tạt.
Mì Ramen
Ramen làm từ lúa mì với nước dùng làm từ cá, thường có hương vị với nước tương hoặc miso, ăn cùng thịt heo thái mỏng, rong biển sấy khô và hành lá. Gần như mọi vùng ở Nhật Bản đều có biến thể ramen riêng, chẳng hạn như ramen tonkotsu (nước hầm xương heo) của Kyushu và ramen miso của Hokkaido. Mazemen là tên của một loại mì ramen không dùng với nước xúp mì mà là với nước xốt (như xốt Yakiniku), giống như mì được dùng với tương chua ngọt.
Mì Udon
Khác với mì Ramen, mì udon có sợi to hơn và có thể ăn nóng hoặc lạnh như mì Soba. Thưởng thức udon ở dạng đơn giản nhất là ăn nóng với nước dùng có hương vị nhẹ được làm từ dashi, nước tương và mirin, dùng với hành lá xắt nhỏ xếp bên trên. Các món ăn kèm của món udon thường tùy vào mùa trong năm, thường là tempura, tôm cỡ lớn hoặc kakiage (một loại vụn tempura) hoặc aburaage (một loại đậu phụ chiên ngập dầu dạng túi được tẩm đường, mirin và nước tương). Người Nhật cũng hay thêm một lát mỏng kamaboko, chả cá có hình bán nguyệt.
Tonkatsu
Tonkatsu còn được gọi là thịt heo chiêu xù kiểu Nhật ra đời vào cuối thế kỷ 19 và là một món ăn phổ biến tại Nhật. Nguyên liệu bao gồm bột chiên, thịt thăn lợn được thái lát thành những miếng vừa ăn, thường được ăn kèm với bắp cải và súp miso.
Kaiseki
Chúng ta đến với một nét đặc trưng truyền thống được coi là tinh tế và phức tạp nhất của văn hóa ẩm thực Nhật Bản. Kaiseki là một loại hình ẩm thực giàu tính nghệ thuật, với mục đích chính là cân bằng hương vị, nguyên liệu, hình thức và màu sắc của món ăn. Vì vậy, chỉ những nguyên liệu tươi theo mùa mới được sử dụng và được chế biến nhằm mục đích làm tăng hương vị của chúng. Các loại thực phẩm địa phương cũng thường được sử dụng để chế biến và bày biện. Các món ăn sau khi đã hoàn thành công đoạn chế biến sẽ được trưng bày cẩn thận trên những chiếc đĩa được chọn để làm nổi bật chủ đề theo mùa được thể hiện trong bữa ăn. Các món ăn thường dùng lá và hoa thật để trang trí sao cho đẹp mắt, các món ăn khác dùng cho trang trí cũng có thể ăn được và được thiết kế giống với thực vật và động vật ngoài tự nhiên.
Rượu Sake
Sake là rượu gạo sakamai có nồng độ cao, xuất phát từ các nghi lễ của Thần đạo. Đối với người Nhật Bản, rượu Sake không đơn thuần là một đồ uống trong các bữa ăn, ý nghĩa văn hoá – tôn giáo đặc biệt của rượu Sake là ở chỗ nó không chỉ là cầu nối giữa con người với con người mà còn là cầu nối giữa con người với thần linh. Đây được xem là “Quốc tửu của Nhật Bản” có từ thời cổ đại và thường được dùng trong các nghi thức đặc biệt, sake được làm ấm nhẹ trong một chiếc bình nhỏ bằng sứ hoặc đất nung và nhấm nháp từ một chiếc cốc sứ nhỏ gọi là sakazuki.
Trà đạo
Trà đạo được biết đến như một loại nghệ thuật thưởng thức trà trong văn hóa Nhật Bản. Theo truyền thuyết của Nhật, vào khoảng cuối thế kỷ 12, có vị cao tăng người Nhật là sư Eisai (1141-1215), sang Trung Hoa để tham vấn học đạo. Khi trở về nước, ngài mang theo một số hạt trà về trồng trong sân chùa. Sau này chính sư Eisai đã sáng tác ra cuốn Kissa Yojoki nội dung ghi lại mọi chuyện liên quan tới thú uống trà.
Dần dần công dụng giúp thư giãn lẫn tính hấp dẫn đặc biệt của hương vị trà đã thu hút rất nhiều người dân Nhật đến với thú uống trà. Họ đã kết hợp thú uống trà với tinh thần Thiền của Phật giáo để nâng cao nghệ thuật thưởng thức trà, phát triển nghệ thuật này trở thành trà đạo (chado), một văn hóa bản sắc Nhật Bản.
Ở đây trà đạo không đơn thuần là con đường, là phép tắc uống trà mà trên hết là một phương tiện hữu hiệu nhằm làm trong sạch tâm hồn bằng cách: đầu tiên hòa mình với thiên nhiên, để từ đây tu sửa tâm, nuôi dưỡng tính và đạt tới giác ngộ.
Trên đây là những đặc trưng nổi bật trong văn hoá ẩm thực Nhật mà theo MDG Tour không nên bỏ qua khi khám phá xứ phù tang, những bản sắc rất riêng của người Nhật mà khiến cả thế giới phải nể phục và yêu thích.
-------------------------------
MDG Tour - chuyên cung cấp các dịch vụ du lịch và du học:
.Tour Nhật Bản trọn gói từ 22.888.000đ
Nguồn ảnh: unsplash và internet
